12 Mai 2026
Mae UCAC yn llongyfarch Plaid Cymru ar eu buddugoliaeth yn Etholiadau Senedd Cymru. Yn sgil ei gefndir, hyderwn fod gan ein Prif Weinidog newydd, Rhun ap Iorwerth, ymwybyddiaeth a dealltwriaeth o’r byd addysg. Edrychwn ymlaen yn ddisgwylgar at weld Plaid Cymru yn mynd i’r afael â’r heriau mawr a real sy’n wynebu byd addysg yng Nghymru heddiw. Mae’r Undeb eisoes wedi mynegi ei rwystredigaethau a’i siom ynghylch sefyllfa addysg yn ystod y blynyddoedd diwethaf. Mae maniffesto UCAC ar gyfer etholiadau’r Senedd yn datgan: ‘Mae’n amlwg nad yw materion creiddiol i sicrhau llwyddiant addysg wedi eu datrys yn ystod y degawdau [diwethaf]. Rydym wedi clywed digon o addewidion am wella amodau gwaith i athrawon.’ Ein gobaith yw y gwelwn fwy nag addewidion gan y Llywodraeth newydd ac y gwelwn weithredu pendant ac effeithiol, gan sicrhau canlyniadau gwirionedd a chadarnhaol, er budd ein gweithlu addysg.
Croesawn y pwysigrwydd a roddwyd i addysg gan Blaid Cymru ac edrychwn ymlaen at weld y Blaid yn gweithredu’n syth, yn unol â’r hyn a addawyd ganddynt yn y ddogfen ‘Y 100 Diwrnod Cyntaf.’ Mae Plaid Cymru wedi nodi yn y ddogfen honno y ‘bydd addysg yn hollol greiddiol i uchelgais llywodraeth Plaid Cymru ar gyfer Cymru – dyma’r allwedd i ddatgloi cyfleoedd newydd a gwell, ac adeiladu’r genedl fwy hyderus, arloesol a chynhyrchiol y gwyddom y gall Cymru fod.’ Yn ‘Y 100 Diwrnod Cyntaf’, mae’r Blaid wedi nodi y meysydd y maent am roi sylw iddynt yn y cyfnod cynnar – codi safonau; agwedd gyfun tuag at ymddygiad, presenoldeb a lles; stad ysgolion sy’n addas i bwrpas; ffonau clyfar mewn ysgolion a sector addysg uwch cynaliadwy. Hyderwn y cawn gyfrannu at y camau cychwynnol yn y meysydd hyn, yn ogystal â rhannu ein pryderon a’n dyheadau ehangach gyda’r Gweinidog Addysg newydd, pan fydd wedi ei benodi. Cynhaliwyd ein Cynhadledd Flynyddol ganol mis Ebrill ac yn y Gynhadledd honno pasiwyd nifer o gynigion y byddwn, gobeithio, yn gallu eu rhannu a’u trafod gyda’r Gweinidog.
Mae’r cyfnod hwn yn gyfnod newydd, cyffrous yn hanes Cymru. Yng nghanol y cyffro a’r gobaith, rydym am bwysleisio pa mor bwysig yw hi i’r Llywodraeth newydd roi ystyriaeth ddifrifol i’r sector addysg, fel y maent wedi ei addo. Mae’r Prif Weinidog newydd eisoes wedi nodi fod ganddo ‘yr awch i wneud gwahaniaeth i’r hyn sy’n bwysig i fywydau pobl.’ Byddwn yn barod i gydweithio, i herio a’i ddal i gyfrif.